Żywienie medyczne – co to jest i na czym polega? Dla kogo?

Nie należy jej mylić z bardziej popularnymi dietami, po które sięgamy np. chcąc zbudować masę mięśniową albo przeciwnie – pozbyć się nadmiaru kilogramów. Tzw. żywienie medyczne to zupełnie inny sposób żywienia, które musi być ściśle dopasowane do konkretnego schorzenia. Przyjmuje formę precyzyjnej interwencji klinicznej – zlecanej zazwyczaj przez lekarza (i także prowadzonej pod nadzorem dietetyka).

Czym jest, kogo dotyczy i jakie rodzaje diet klinicznych stosuje się w praktyce? Szczegółowe informacje zawarliśmy poniżej w tej publikacji.

Czym jest żywienie medyczne? Czy i jak różni się od „zwykłej” diety?

Żywienie medyczne (nazywane też klinicznym) to specjalistyczna forma odżywiania – stosowana wyłącznie w celach leczniczych i terapeutycznych. Przyjmuje więc formę ściśle określonych protokołów dietetycznych, które są bardzo precyzyjnie zbilansowane zarówno pod kątem kalorii, makro-, jak i mikroskładników.

Głównym czynnikiem, który odróżnia je od klasycznych diet jest fakt, że żywienie kliniczne stanowi ważny element większego procesu leczenia i dochodzenia (powrotu) do sprawności. Z kolei dieta osoby zdrowej ma zazwyczaj na celu poprawienie sylwetki czy samopoczucia.

Dla kogo jest taki sposób odżywiania? Przykłady grup pacjentów.

Najczęściej korzystają z niego pacjenci onkologiczni, osoby z chorobami przewodu pokarmowego, pacjenci po rozległych operacjach, osoby z wrodzonymi zaburzeniami metabolizmu, pacjenci z chorobami nerek, wątroby i zaburzeniami neurologicznymi, jak również osoby starsze (szczególnie z tzw. wielochorobowością).

Takie diety medyczne wdrażają lekarze wielu specjalności. Począwszy od gastroenterologów, poprzez onkologów, neurologów, aż po chirurgów. Naturalnie, zawsze i obowiązkowo powinni to robić w ścisłej współpracy z dietetykiem klinicznym.

Rodzaje diet w żywieniu medycznym – przegląd

Żywienie medyczne obejmuje szeroki wachlarz protokołów dietetycznych. Każdy z nich jest opracowany indywidualnie i z myślą o danym schorzeniu. Poniżej prezentujemy przykłady takich jadłospisów.

Dieta w chorobie nowotworowej

Przy tym schorzeniu organizm człowieka napotyka wiele wyzwań, w tym chociażby musi mierzyć się z utratą masy mięśniowej. Odpowiednio skomponowany jadłospis musi więc wspierać zarówno tolerancję chemioterapii i radioterapii, przyspieszać regenerację (np. po operacjach), a dodatkowo – przeciwdziałać utracie mięśni.

Co istotne, z uwagi na różne stadia, rozmiary i przebieg chorób nowotworowych – taka dieta musi być elastyczna i na bieżąco dopasowywana. Jednak zazwyczaj charakteryzuje się zwiększoną podażą białka i źródeł energii, sięganiem po łatwostrawne produkty oraz uzupełnianiem niedoborów mikroskładników.

Dieta w chorobach nerek

Uznawana za jedną z najbardziej restrykcyjnych diet medycznych. W przewlekłej konieczne jest na przykład ograniczenie białka, przy zachowaniu jego wysokiej jakości. Do tego dochodzą również inne ograniczenia, w tym: potasu, fosforu oraz sodu. Podobnie, jak w przypadku nowotworów – liczy się elastyczność. Bowiem dieta musi zmieniać się również w zależności od stadium choroby.

Dieta wątrobowa

Zasady w chorobach wątrobowych zależą głównie od stadium i rodzaju schorzenia. Przykładowo stłuszczenie wątroby wymaga redukcji kalorii, eliminacji alkoholu i cukrów prostych oraz zwiększeniu podaży błonnika. Natomiast marskość może wymagać zwiększenia ilości błonnika oraz podaży energii.

Dieta trzustkowa

Przy ostrym zapaleniu trzustki dieta musi odciążać ten narząd m.in. poprzez ograniczenie tłuszczów. Jeżeli choroba ma charakter przewlekły – konieczne jest zapewnienie odpowiedniej podaży składników przy zaburzonym wchłanianiu tłuszczów.

Dieta przy cukrzycy

Specjalistyczne żywienie w cukrzycy jest potrzebne w sytuacjach, gdy zwykłe zalecenia stają się niewystarczające (np. pojawiają się powikłania lub choroby współistniejące). Wówczas może się okazać, że jedynym wyjściem jest sięgnięcie po specjalistyczne preparaty żywieniowe dla diabetyków (o dedykowanym profilu węglowodanów i niskim indeksie glikemicznym).

Dieta w niewydolności serca i nadciśnieniu

Zaawansowana niewydolność tego organu wymaga ograniczenia podaży sodu, a w cięższych przypadkach należy również ograniczyć ilość przyjmowanych płynów. Jednocześnie należy pamiętać o odpowiedniej podaży składników takich, jak potas, magnez oraz kwasy omega-3.

Dieta eliminacyjna (w alergii pokarmowej i nietolerancjach)

W tej materii wyróżniamy między innymi diety bezglutenowe, eliminujące białka mleka krowiego (szczególnie u niemowląt z alergią), bezlaktozowa i wiele innych. Każda z nich prowadzona bez nadzoru dietetyka niesie realne ryzyko niedoborów pokarmowych – zwłaszcza u dzieci i seniorów. Nawet przy potwierdzonych nietolerancjach niezbędna jest więc pomoc i stała opieka specjalisty.

Medyczny catering dietetyczny, który może Ci pomóc

Żywienie medyczne to dziedzina, w której nie ma miejsca na działanie “na własną rękę”. Każda decyzja dotycząca diety klinicznej powinna być bezwzględnie skonsultowana z lekarzem specjalistą – najlepiej we współpracy z doświadczonym dietetykiem klinicznym. Dobrana pochopnie – może przynieść więcej szkód niż korzyści. Jeśli szukasz sprawdzonego wsparcia – w Tajm znajdziesz dedykowane pakiety medyczne, opracowane z myślą o osobach z konkretnymi potrzebami zdrowotnymi. Zachęcamy do zapoznania się z naszą ofertą