Dieta przy cukrzycy – zalecenia, przebieg i przeciwwskazania. Co powinien jeść cukrzyk?

Stanowi fundament skutecznego leczenia i codziennego funkcjonowania z tą chorobą. Zapraszamy do zapoznania się z kompletnym przewodnikiem po żywieniu w cukrzycy.

Od wyjaśnienia podstawowych pojęć, poprzez różne stadia choroby, warianty diet, aż po listę polecanych i zakazanych produktów.

Czym jest dieta cukrzycowa?

Dieta stosowana przy cukrzycy to model żywienia oparty na produktach o niskim indeksie glikemicznym, odpowiedniej podaży błonnika i właściwym bilansie makroskładników. Muszą być one dobrane w taki sposób, aby pozwalały na utrzymanie stabilnego poziomu cukru we krwi (przez całą dobę).

Co musimy jasno zaznaczyć – takie podejście dietetyczne różni się w zależności od konkretnego typu choroby (cukrzyca typu 2 , w typie 1 oraz tzw. cukrzyca ciążowa). Każdy z tych przypadków omówiliśmy w dalszej części tego wpisu. W diecie przy cukrzycy liczy się nie tylko co jesz, ale też ile tego zjesz. Stąd warto zapoznać się z dwoma dodatkowymi pojęciami.

• Indeks glikemiczny (IG) mówi o tym, jak szybko dany produkt podnosi poziom glukozy we krwi – w skali od 0 do 100.
• Ładunek glikemiczny (ŁG) uwzględnia też ilość węglowodanów w faktycznie spożywanej porcji.

Niektóre produkty mogą mieć wysoki IG, ale jednocześnie w typowej porcji zachowywać niski ŁG jest niski – bo zawiera niewiele węglowodanów. Kierowanie się wyłącznie jedną z tych wartości może więc prowadzić do podejmowania błędnych wyborów żywieniowych.

Sposób żywienia w zależności od rodzaju i stadium choroby

W tej materii należy wyróżnić trzy główne obszary.

Cukrzyca typu 2

Główne wyzwania w tym przypadku stanowią insulinooporność oraz nadwaga. Stąd tak ważna jest redukcja masy ciała. Jadłospis powinien opierać się na produktach o niskim IG, umiarkowanej kaloryczności i wysokiej zawartości błonnika. Nieodłącznym elementem pozostaje też regularna aktywność fizyczna. Co ważne – zmiana diety i stylu życia pozwala na częściową remisję tej choroby.

Cukrzyca typu 1

W tym przypadku kluczową rolę odgrywa przeliczanie tzw. wymienników węglowodanowych i dopasowywanie do nich dawek insuliny. Dlatego tak ważna jest precyzja w planowaniu i dokumentowaniu tego, co trafia na talerz.

Cukrzyca ciążowa

Jadłospis musi jednocześnie stabilizować glikemię matki oraz zapewniać pełnowartościowe odżywianie rozwijającego się płodu. To przypadek, w którym bezwzględnie należy sięgnąć po pomoc specjalisty.

Co powinien jeść cukrzyk?

Dieta osoby zmagającej się z cukrzycą musi być przede wszystkim dobrze skomponowana. Warto postawić na różnorodność i obecność w niej takich produktów, jak chociażby:

• warzywa nieskrobiowe (brokuły, szpinak, cukinia, papryka, sałata, ogórek),
• produkty pełnoziarniste (kasza gryczana, owies, ryż brązowy, pieczywo razowe),
• chude źródła białka (drób bez skóry, ryby, jaja, rośliny strączkowe),
• zdrowe tłuszcze (oliwa z oliwek, awokado, orzechy),
• nabiał o obniżonej zawartości tłuszczu (jogurt naturalny, twaróg, kefir).

Czego cukrzyk powinien unikać?

Aczkolwiek należy mieć na uwadze, że pewne składniki muszą być ograniczone lub też całkowicie wyeliminowane. Zaliczamy do nich między innymi te, które powodują gwałtowny skok glikemii lub mają inne negatywne działanie dla organizmu (wzrost masy ciała, ciśnienie tętnicze i ogólny stan zdrowia metabolicznego). W tym:

• słodzone napoje gazowane i soki owocowe,
• słodycze i wyroby cukiernicze,
• białe pieczywo i biały ryż,
• fast foody i żywność wysokoprzetworzona,
• alkohol.

Węglowodany (które wolno, a których nie)

• Węglowodany proste (cukry, biała mąka, syropy glukozowo-fruktozowe) wchłaniają się błyskawicznie, co prowadzi do skoku glikemii. Tych lepiej unikać.
• Węglowodany złożone (z produktów pełnoziarnistych, warzyw strączkowych i nieskrobiowych). Wchłaniają się wolniej, zapewniają stabilniejszy poziom cukru we krwi. Te warto jeść.

Białko (rola i ile go potrzeba)

To jeden z najbezpieczniejszych makroskładników, które mogą znaleźć się w diecie cukrzycowej. Ma minimalny wpływ na glikemię, zapewnia długotrwałe uczucie sytości, a przede wszystkim – pomaga utrzymać masę mięśniową. Zalecane źródła to: chude mięso (drób, cielęcina), ryby, jaja, nabiał oraz rośliny strączkowe (soczewica, ciecierzyca, fasola).

Tłuszcze (które wskazane, a które szkodliwe)

• Tłuszcze nienasycone (oliwa z oliwek, awokado, orzechy, tłuste ryby morskie). Korzystnie wpływają na profil lipidowy i poprawiają wrażliwość insulinową.
• Tłuszcze nasycone (tłuste mięsa, masło, smalec) i tłuszcze trans (twarde margaryny, żywność przetworzona). Przyczyniają się do rozwoju miażdżycy i nasilają insulinooporność. Można je jeść, ale z umiarem.

Jakie diety sprawdzają się przy cukrzycy?

Każda z tych diet ma swoje mocne strony i ograniczenia, ale żadna nie jest w pełni uniwersalna. Właśnie dlatego ostateczny wybór warto skonsultować ze specjalistą.

• Dieta śródziemnomorska – bogata w warzywa, oliwę z oliwek, ryby i rośliny strączkowe. Dobrze udokumentowana naukowo, co potwierdza, że może być korzystna zarówno dla glikemii, jak i układu sercowo-naczyniowego.
• Dieta low-carb – ogranicza węglowodany, co skutecznie obniża glikemię poposiłkową.
• Dieta DASH – przewiduje dużo warzyw, pełnych ziaren, chudego białka, co sprawdza się też przy cukrzycy.

Kiedy potrzebna jest pomoc dietetyka?

Samodzielne zarządzanie dietą przy cukrzycy jest możliwe, ale tylko do pewnych “granic”. Same zalecenia mogą być niewystarczające i wówczas należy skonsultować się z doświadczonym dietetykiem klinicznym.

Do takich sytuacji zaliczamy na przykład: brak zmian w wynikach glikemii (mimo przestrzegania planu dietetycznego), wystąpienie powikłań cukrzycowych, posiadanie innych chorób (np. nerek, serca, tarczycy),

Catering dietetyczny z myślą o osobach chorujących na cukrzycę

Dieta cukrzycowa wymaga profesjonalnego podejścia. Wszelkie decyzje dotyczące żywienia należy bezwzględnie konsultować z lekarzem specjalistą. Warto wiedzieć, że w Tajm posiadamy w ofercie dedykowane diety medyczne, opracowywane przez doświadczonych dietetyków z myślą o osobach ze szczególnymi potrzebami zdrowotnymi. Zachęcamy do zapoznania się z pełną ofertą – dostępną na naszej stronie